Zwarte rupsen in de tuin herkennen

Zwarte rupsen kunnen van verschillende vlindersoorten zijn. Een zwarte rups met witte stipjes en stekels op brandnetel kan bijvoorbeeld een rups van de dagpauwoog zijn. Aan de kleur alleen kun je de soort niet betrouwbaar herkennen. Let ook op de plant, de tekening en eventuele haren of stekels.

De meeste rupsen kun je rustig laten zitten. Raak een onbekende rups liever niet aan: sommige soorten hebben haren die huidklachten kunnen veroorzaken.

Welke zwarte rupsen kun je tegenkomen?

Deze voorbeelden helpen je op weg. Het uiterlijk van een rups kan veranderen terwijl ze groeit, dus een jonge rups ziet er soms anders uit dan een oudere.

  • Dagpauwoog: de rups is zwart met kleine witte stipjes en zwarte stekels. Je vindt haar vaak met andere rupsen op brandnetels.
  • Kleine vos: deze donkere rups heeft gele strepen en vertakte stekels. Ook zij leeft op brandnetels, vaak in een groep.
  • Koninginnenpage: jonge rupsen zijn donker, met een lichte vlek op de rug en oranjeachtige uitsteeksels. Oudere rupsen zijn vooral groen met zwarte banden en oranje stippen. Je kunt ze op planten uit de schermbloemenfamilie vinden, zoals venkel en wilde peen.
  • Sint-jacobsvlinder: deze rups is niet helemaal zwart, maar heeft opvallende zwarte en gele banden. Ze zit vaak op jakobskruiskruid.

Een groep donkere rupsen op brandnetels kan dus bij de dagpauwoog of de kleine vos horen. Kijk naar de gele strepen of witte stipjes voor een eerste aanwijzing. Een foto waarop ook de plant zichtbaar is, helpt bij het bepalen van de soort.

Een zwarte rups zonder haren herkennen

Een glad ogende zwarte rups is niet op basis van haar kleur te benoemen. Kijk of je vlekken, strepen of kleine uitsteeksels ziet. Let ook op de vorm van het lichaam en op de plant waarop de rups zit.

Een jonge rups kan later een andere kleur krijgen. De jonge koninginnenpage is bijvoorbeeld donker, maar verandert tijdens het groeien sterk van uiterlijk. Maak daarom een foto zonder het dier op te pakken en gebruik die om de kenmerken te vergelijken.

Zijn zwarte rupsen gevaarlijk?

Een zwarte kleur betekent niet dat een rups gevaarlijk is. Stekels en lange haren zijn ook niet automatisch brandharen. Toch kun je een onbekende rups beter niet met blote handen aanraken. Zo voorkom je mogelijke irritatie en beschadig je de rups niet.

De eikenprocessierups is vooral bekend vanwege haar brandharen. Oudere exemplaren zijn doorgaans grijsharig en niet egaal zwart. Jonge rupsen kunnen donkerder zijn. De kleur is daarom geen veilige manier om een processierups uit te sluiten.

Zie je een groep rupsen of een nest op een eikenboom en vermoed je dat het om processierupsen gaat? Blijf uit de buurt, houd kinderen en huisdieren op afstand en raak ook het nest niet aan. Meld een nest in de openbare ruimte bij de gemeente. Op eigen terrein kun je een professionele bestrijder inschakelen.

Heb je na contact last van huid of ogen? Spoel de huid met water en wrijf niet. Neem bij ernstige klachten of benauwdheid direct contact op met een arts. Bel 112 bij levensgevaar.

Wat doe je met zwarte rupsen op een plant?

Een paar rupsen op een tuinplant zijn meestal geen reden om in te grijpen. Ze eten van bladeren, maar zijn ook voedsel voor vogels en andere dieren. Op een brandnetel die niet in de weg staat, kun je ze vaak gewoon laten zitten.

Vreten ze aan een plant die je wilt beschermen en weet je zeker dat het geen soort met irriterende haren is? Dan kun je een blad met de rups voorzichtig verplaatsen naar dezelfde soort plant op een plek waar ze mag blijven eten. Gebruik daarbij het blad, niet je blote handen. Een andere plantensoort is niet vanzelf geschikt als voedsel.

Veelgestelde vragen over zwarte rupsen

Wordt een zwarte rups altijd een zwarte vlinder?
Nee. De kleur van de rups zegt niet welke kleur de volwassen vlinder krijgt. Een zwarte rups van de dagpauwoog groeit bijvoorbeeld uit tot een vlinder met opvallende oogvlekken.

Waarom zitten er veel zwarte rupsen bij elkaar?
Bij sommige soorten blijven jonge rupsen een tijd samen op dezelfde plant. Een groep op brandnetels kan bijvoorbeeld uit rupsen van de dagpauwoog bestaan, maar de groep alleen is niet genoeg om de soort vast te stellen.

Moet je zwarte rupsen uit de tuin verwijderen?
Nee, niet als ze geen overlast geven. Laat ze bij voorkeur op hun voedselplant zitten. Bij een vermoedelijk processierupsennest is afstand houden juist de veilige keuze.

Zie je een zwarte rups, kijk dan eerst naar de plant en de tekening op het lichaam. Die combinatie geeft meestal meer informatie dan de zwarte kleur alleen.