Groene rupsen zijn de larven van verschillende vlinders en nachtvlinders. Op kool vind je vaak rupsen van een koolwitje, terwijl een groene rups op een boom ook van een nachtvlinder kan zijn. De kleur alleen is niet genoeg om de soort te herkennen: kijk ook naar de plant, de tekening en de manier waarop de rups beweegt.
Een paar vraatplekjes zijn meestal geen probleem. Zitten er veel rupsen op een jonge koolplant, dan kan het blad wel snel beschadigen. Met een paar eenvoudige maatregelen bescherm je de plant zonder meteen naar een bestrijdingsmiddel te grijpen.
Groene rupsen herkennen aan de plant
De plant waarop je een rups vindt, is een goede eerste aanwijzing. Kijk daarna naar strepen, vlekken en beharing. Let ook op of de rupsen alleen zitten of bij elkaar. Dit zijn enkele groene rupsen die je in de tuin kunt tegenkomen:
- Klein koolwitje: de rups is groen, fijn behaard en heeft vaak een dunne gele lijn over de rug. Je vindt haar onder meer op koolplanten. Door de groene kleur valt ze tussen de bladeren weinig op.
- Groot koolwitje: de oudere rups is groengeel met zwarte vlekken en spikkels. Ze heeft korte haren en kan ongeveer 4 centimeter lang worden. De rupsen zitten vaak met meerdere bij elkaar op kool of Oost-Indische kers.
- Kleine wintervlinder: deze groene rups heeft lichte lengtestrepen en beweegt zich met een opvallende lus. Ze eet onder meer van bladeren van fruitbomen en andere loofbomen, vooral in het voorjaar.
- Lindepijlstaart: de groene rups heeft schuine lichte strepen op haar lichaam en een opvallend hoorntje aan de achterkant. Je kunt haar onder meer op een lindeboom vinden.
Het uiterlijk verandert naarmate een rups groeit. Een jonge rups kan daardoor anders getekend zijn dan een oudere rups van dezelfde soort. Zoek ook op en onder de bladeren: daar zie je de rups vaak beter dan boven op het blad.
Gaatjes in koolbladeren en andere sporen
Kleine gaatjes en aangevreten bladranden kunnen op rupsen wijzen. Bij kool zie je soms eerst ondiepe plekjes op het blad. Later kunnen grotere delen van het blad verdwijnen. Donkere korreltjes tussen de bladeren zijn vaak uitwerpselen van rupsen.
De schade is niet altijd meteen zichtbaar vanaf boven. Groene rupsen zitten graag aan de onderkant van een blad of dicht bij de middennerf. Vouw ook bladeren die los over elkaar liggen voorzichtig uit, zeker als je vraat ziet maar nog geen rups hebt gevonden.
Niet ieder gaatje is door een rups gemaakt. Zie je alleen schade, dan is dat nog geen bewijs. Zoek naar de rups zelf voordat je iets doet.
Wat doe je met groene rupsen op je planten?
Op een grote, gezonde sierplant kun je enkele rupsen meestal laten zitten. Ze zijn voedsel voor vogels en andere dieren. Bij jonge koolplanten of grote aantallen kan het nodig zijn om je planten te beschermen.
- Haal enkele rupsen weg: neem het blad waarop ze zitten voorzichtig op. Raak een onbekende rups liever niet met blote handen aan.
- Verplaats ze naar een geschikte plant: zet de rups op een andere plant van dezelfde soort, op een plek waar ze mag eten. Zet haar niet zomaar op een willekeurige struik: veel rupsen eten alleen bepaalde planten.
- Bescherm jonge kool: plaats fijn insectengaas over de planten en maak het aan de randen goed vast. Kijk eerst of er geen rupsen of eitjes onder het gaas zitten.
- Bekijk de bladeren opnieuw: rupsen kunnen zich goed verstoppen. Controleer daarom ook de onderkant en de binnenste bladeren als je nieuwe vraat ontdekt.
Bestrijdingsmiddelen zijn bij een paar rupsen meestal niet nodig. Ze kunnen ook andere insecten raken. Een deel van het bladverlies hoort bij een levende tuin, maar bij een kleine moestuinplant is weghalen of afschermen vaak een praktische keuze.
Zijn groene rupsen gevaarlijk?
De groene kleur zegt niet of een rups veilig is om aan te raken. Sommige rupsen hebben haren of stekels die de huid kunnen irriteren. Laat een onbekend exemplaar daarom op het blad zitten en gebruik zo nodig handschoenen of een takje om het blad te verplaatsen.
Een hoorntje aan de achterkant, zoals bij de rups van de lindepijlstaart, is niet hetzelfde als een angel. Probeer een rups toch niet met je vingers vast te pakken als je niet weet welke soort het is.
Veelgestelde vragen over groene rupsen
Welke vlinder wordt een groene rups?
Dat verschilt per soort. Een groene rups op kool kan bijvoorbeeld uitgroeien tot een klein koolwitje. De groene rups van de kleine wintervlinder wordt een nachtvlinder.
Waarom zie ik zoveel groene rupsen op één plant?
Een vlinder kan eitjes op een geschikte voedselplant leggen. Bij sommige soorten blijven de jonge rupsen eerst bij elkaar. Op kool en Oost-Indische kers kunnen dat bijvoorbeeld rupsen van het groot koolwitje zijn.
Is een groene rups op een boom schadelijk?
Enkele rupsen en wat aangevreten bladeren zijn voor een gezonde boom meestal geen reden tot ingrijpen. Bij veel rupsen kan de boom meer blad verliezen. Vooral bij een jonge boom valt die schade snel op.
Zie je een groene rups, kijk dan eerst op welke plant ze zit en hoe ze eruitziet. Vooral de combinatie van blad, tekening en gedrag helpt je om te bepalen of je haar kunt laten zitten of je jonge planten beter kunt beschermen.

